HIỀN TÀI LÀ NGUYÊN KHÍ QUỐC GIA LÀ CÂU NÓI CỦA AI

Câu nói “hiền tài là nguyên khí quốc gia” tất cả lẽ ai ai cũng biết, nhưng người sáng tác của câu nói này thì không phải người nào cũng biết đến. Ông đó là Thân Nhân Trung, một vị quan, một “nhà giáo dục” thời Lê sơ.

Bạn đang xem: Hiền tài là nguyên khí quốc gia là câu nói của ai

*
Bia tiến sỹ ở Văn Miếu. (Ảnh: Gryffindor, Wikipedia, CC BY-SA 3.0)

Xuất thân cùng khoa cử

Vào thời đầu nhà Lý, biên cương phía bắc hết sức bất ổn. Vùng đất này trực thuộc về tín đồ Tày, fan Nùng và bạn Thái, do các tù trưởng đứng đầu. Bên Tống luôn luôn tìm đầy đủ mọi phương pháp để lấn chiếm đất, cướp bóc tách tại đây.Thời ấy vùng thành phố lạng sơn và phía bắc của Bắc Giang (Lạng Châu) thường tốt được gọi là Động Giáp, bởi tín đồ dân vào vùng hầu như mang họ Giáp. Bấy giờ để giữ yên vùng biên giới, vua Lý Thái Tổ đã giao hảo với các Tù trưởng, gả công chúa mang lại Tù trưởng fan Tày nghỉ ngơi Động gần kề là gần kề Thừa Quý. Từ đó tiếp giáp Thừa Quý biến đổi Phò mã của Triều đình, Vua cũng mang lại đổi từ bỏ họ gần kề (甲) sang họ Thân (申) bằng phương pháp thêm một nét.Dòng họ Thân trường đoản cú đó biến đổi trụ cột nơi biên thuỳ của Đại Việt, ngăn sự thôn tính của phương bắc. Những đời chúng ta Thân sau đây đều được vua Lý gả công chúa với phong có tác dụng Phò mã.Đến đời nhà Trần thì lệ gả công chúa đến họ Thân không còn, nhưng cái họ Thân vẫn giữ ảnh hưởng lớn ở Động Giáp.Nhà trằn bị hồ Quý Ly giật ngôi. Sau đó, cuộc chiến chống quân Minh ở trong nhà Hồ thất bại.Năm 1418, khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn bước đầu thì cái họ Thân sinh được người con trai là Thân Nhân Trung (còn điện thoại tư vấn là Thân Trọng Đức).Nhà Lê sơ bắt đầu lập, Bắc Giang lại là nơi bí quyết xa tởm thành, chính vì như vậy mà vào vùng không khuyến học, lại cũng chẳng nhân ái sĩ, ít thầy. Thân Nhân Trung sẽ sớm tất cả chí học tập nhưng mãi đến kế bên 50 tuổi ông mới thi đỗ khoa thi năm 1469 đời vua Lê Thánh Tông.Tại khoa thi này, Thân Nhân Trung đỗ đầu kỳ thi Hội tức Hội nguyên. Ông vào thi Đình cùng đỗ Đệ tam sát đồng tiến sĩ xuất thân.

Xem thêm:

Phụng sự non sông Xã Tắc

Thời này vua Lê Thánh Tông triệu tập khuyến học, dùng bản lĩnh để trị quốc, biểu đạt được là bậc minh quân. Cũng giống như nhiều bậc hiền lành tài khác dịp đó, Thân Nhân Trung đang phát huy được tài năng của chính mình phụng sự cho đất nước Xã Tắc.Ông được thiết kế Hàn lâm viện thị độc, tiếp nối thăng Hàn lâm viện quá chỉ, kiêm Đông các Đại học tập sĩ, kiêm văn miếu quốc tử giám tế tửu (năm 1493).Thân Nhân Trung là fan phụ trách giáo dục và đào tạo của quốc gia trong thời kỳ giáo dục và đào tạo được Vua để lên bậc nhất để tạo ra nhân tài đến đất nước. Ông đã thực hiện xuất sắc vai trò của người đứng đầu, chăm sóc dạy dỗ cho các sĩ tử ngơi nghỉ trường Quốc Tử Giám, bên cạnh đó là người ra đề và chấm thi các kỳ thi Hương và thi Hội. Ông cùng Đỗ Nhuận cũng khá được vua Lê Thánh Tông mời vào cung để dạy học cho Hoàng tử.Vua Lê Thánh Tông cho ra đời hội Tao Đàn quy hợp 28 tác dụng kiệt xuất tốt nhất về thơ văn thời gian đó, gọi là “nhị thập bát tú”. Nếu như vua Lê Thánh Tông đứng đầu call là “Tao Đàn Đô nguyên súy”, thì Thân Nhân Trung đó là người đồ vật hai, điện thoại tư vấn là “Tao đàn Phó nguyên súy”, điều này cho biết nhà Vua vô cùng xem trọng kỹ năng của ông.

Hiền tài là nguyên khí quốc gia

Năm 1484, Lễ bộ Thượng thư Quách Đình Bảo tâu cùng với Vua yêu cầu dựng bia ts ở quốc tử giám – Quốc Tử Giám nhằm khuyến học với tìm kiếm hiền lành tài vào nước. Vua chuẩn tấu cho dựng bia tiến sĩ khắc ghi họ tên, thứ bậc những người dân thi đậu tiến sỹ từ khoa thi năm 1442 (dưới thời vua Lê Thái Tông) cho khoa thi năm kia tức năm 1484.Người được giao biên soạn văn bia cho khoa thi đầu tiên năm 1442 đó là Thân Nhân Trung. Ông vẫn viết rằng: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì nạm nước dũng mạnh mà hưng thịnh, nguyên khí suy thì thế nước yếu cơ mà thấp hèn. Chính vì vậy các bậc đế vương thánh minh không đời nào không coi việc giáo dục và đào tạo nhân tài, kén chọn kẻ sĩ, vun trồng nguyên khí non sông làm quá trình cần thiết…”
*
Bia ts năm 1442 vày Thân Nhân Trung biên soạn lời. (Ảnh: Ngokhong, Wikipedia, CC BY-SA 3.0)Nếu “nguyên khí” ra quyết định thân thể tất cả khỏe mạnh hay là không thì “hiền tài” đưa ra quyết định thế nước bạo phổi hay suy. Chính vì như thế mà việc giáo dục và đào tạo và tạo thành những bậc hiền đức tài cho nước nhà là khôn cùng then chốt.Để đạt được bậc hiền tài, Thân Nhân Trung mang đến rằng cần phải có “giáo dưỡng”, trong bài xích ký đề tên tiến sĩ khoa thi năm 1487, ông viết rằng: “Trời mở cuộc thịnh trị tỉnh thái bình ức vạn niên trộn nước nhà, ắt sinh ra những bậc thánh thiện tài để quốc gia sử dụng. Do vì, nền giáo dục đào tạo thịnh trị là gốc ở câu hỏi có bạn tài, fan hiền tài phần đông là vị giáo dưỡng… Kính nghĩ: Thánh triều ta, đức Thái Tổ Cao Hoàng Đế, lúc trước mở cuộc đổi mới khai sáng, đang lấy việc xây dựng công ty học, bồi dưỡng nhân tài là trọng trách hàng đầu”.

Ngày nay non sông có “hiền tài” xuất xắc không?